۲-۱-۲-عزت نفس اجتماعی

شامل عقاید کودک ‌در مورد خودش به عنوان یک دوست برای دیگران است . آیا کودکان دیگر او را دوست دارند ؟ آیا عقاید وافکار او برای آن ها ارزشمند است؟ آیا او را در فعالیت هایشان شرکت می‌دهند؟ آیا از ارتباط و تعامل باهمسالان خود احساس رضایت می‌کند؟ به طور کلی کودکی که نیاز اجتماعی اش برآورده شود، صرف نظر از این که چه تعداد از آن ها با آداب و اصول مورد قبول ملی مطابقت دارد، احساس خوبی در این زمینه خواهد داشت؟ (اکبری ،۱۳۸۰).

۲-۱-۳-عزت نفس بدنی

عزت نفس بدنی به ارزیابی و قضاوت فرد نسبت به توانایی بدنی خود اطلاق می شود که از طریق فعالیت‌ها و کنش های بدنی در فرد به وجود می‌آید. ‌بنابرین‏ اگر فرد از سلامت و توانایی بدنی خوبی برخوردار باشد، بر عزت نفس بدنی او تأثیر مثبت خواهد گذاشت و بالعکس نواقص جسمانی و عدم توانایی در انجام فعالیت ها و مهارت ها، تأثیر منفی بر عزت نفس بدنی فرد خواهد داشت ( اسلامی نسب، ۱۳۷۳).

۲-۱-۴-عزت نفس تحصیلی

عزت نفس تحصیلی به ارزیابی و قضاوت فرد نسبت به ارزشمندی تحصیلی خود مربوط می شود. اگر واکنش اطرافیان ‌در مورد وضعیت تحصیلی فرد مطلوب باشد، در او احساس رضایت از خود ایجاد نموده و به قضاوت مثبت فرد درباره خودش کمک می‌کند (قلی،۱۳۷۵).

۲-۱-۵-عزت نفس خانوادگی

ارزیابی و قضاوت فرد به عنوان عضوی از خانواده را عزت نفس خانوادگی می‌گویند که در اثر تعامل فرد با اعضاء خانواده در او به وجود می‌آید. نوع رابطه متقابل فرد با پدر، مادر، برادران و خواهران و سایر اعضاء خانواده و این که فرد تا چه اندازه توسط آن ها پذیرفته شده است، در چگونگی نگرش او نسبت به خود مؤثر است و عزت نفس خانوادگی او را تعیین می‌کند (قلی، ۱۳۷۵).

۲-۱-۶-عزت نفس کلی

عزت نفس کلی به ارزیابی و قضاوت فرد نسبت به کلیه ارزش های خود اطلاق می شود که این جنبه از عزت نفس، سایر جنبه‌های فوق را در خود دارد و در واقع به آن ها نوعی وحدت و یکپارچگی می بخشد. فردی که عزت نفس کلی مثبتی دارد، از کلیه جهات بدنی ، اجتماعی، خانوادگی و تحصیلی، خود را مطلوب و خوب می‌داند. او نگرش مثبت خود را از واکنش مثبت اعضاء خانواده، همسالان، معلمین و توانایی‌های بدنی خود کسب نموده است. چنین فردی ، بهتر می‌تواند با مشکل خود مقابله کند ( اسلامی نسب ،۱۳۷۳).

پنج مؤلفه عزت نفس از دیدگاه جامع نگر «اینرونر» (۱۹۸۲)، در ارتباط با نظریه خود نشأت گرفته است. در این جا به اختصار توصیف هایی در رابطه با هر مؤلفه عرضه می شود.)بربا ،۱۹۸۹)

الف . امنیت : احساس اطمینان قوی است که شامل این نکات می شود: احساس راحتی و ایمنی، وقوف در آن چه که از وی انتظار می رود، توانایی وابستگی به افراد و موقعیت ها و درک قواعد و محدودیت ها.

دارا بودن احساس قوی امنیت (می توانم از پشتیبانی دیگران بر خوردار شوم)، پایه ای است که ساختار مؤلفه های دیگر بر آن اساس پایه ریزی می‌گردد. از این رو کودکان باید قبل از انجام هر عملی نسبت به آن اطمینان خاطر حاصل نمایند. چنانچه کودک احساس ناامنی و خطر نماید (نسبت به آنچه که از من انتظار می رود، مطمئن نیستم) در جذب مؤلفه های دیگر عزت نفس با مشکل مواجه خواهد شد. (میرعلی یاری، ۱۳۷۹).

ب. خودپذیری : خودپذیری احساس فردیتی است که اطلاعات درباره خود را در بر می‌گیرد توصیف دقیق و واقع بینانه از خویش بر حسب نقش ها، اسنادها و ویژگی های جسمانی. کودکی که واجد خودپذیری قوی باشد (من خودم را دوست دارم)، خویشتن را می پذیرد، احساس فردگرایی، شایستگی، کفایت و تحسین از خود دارد. ولی کودکی که احساس خودپذیری ضعیفی دارد (من خود را دوست ندارم)، در پذیرش خود، فاقد اراده است.(میرعلی یاری، ۱۳۷۹).

ج. پیوندجویی : پیوندجویی احساس پذیرش با مقبولیت است به ویژه در روابطی که مهم قلمداد می‌شوند. همچنین به معنای احساس پذیرفته شدن و مورد احترام قرار گرفتن از سوی دیگران به کار می رود. کودکانی که دارای احساسات پیوندجویی قوی باشند (احساس تعلق داشتن ), رابطه راحت و رضایت مندی با دیگران برقرار می‌کنند. حال آن که احساس پیوند جویی ضعیف در کودک (کسی نمی خواهد با من باشد),منجر به انزواطلبی و احساس بیگانگی وی خواهد شد.

د.رسالت : در این مؤلفه، دارا بودن هدف و انگیزه در زندگی مورد نظر است. به طوری که به خویشتن رخصت دهد تا اهداف واقع بینانه و قابل حصولی داشته باشد و در قبال پیامدهای تصمیمات خود، احساس مسئولیت نماید. کودک برخوردار از احساس تعهد قوی (من اهداف مهمی دارم)قادر است عملی را آغاز کند و بر اساس طرح و نقشه، آن را پی گیرد. اما کودکی که حس تعهد ضعیفی دارد (من گیج هستم و نمی دانم چه باید بکنم)، در قبال اعمال خود مسئولیتی احساس نمی کند و در هنگام مواجهه با مشکل راه حل های مختلف را مورد کاوش قرار نمی دهد.

ه.شایستگی : این مؤلفه به احساس موفقیت و فضیلت در کارایی اشاره دارد که مهم و ارزشمند به نظر می‌رسد و شامل وقوف بر نیرومندی ها و توانایی‌ها و پذیرش ضعف ها نیز می شود. کودکانی که واجد احساس شایستگی می‌باشند (من احساس توانایی می کنم، ‌بنابرین‏ می توانم با هر خطری مواجه شوم)، در بیان تصورات و عقاید خود در ارتباط با دیگران بی پروا می‌باشند. اما کودکانی که از شایستگی لازم برخوردار نیستند (نمی خواهم کوشش کنم)، خود را ناتوان می انگارند و موفقیت‌های خویش را به بخت و اقبال نسبت می‌دهند و نمی خواهند فرصت هایی در جهت نیل به موفقیت داشته باشند. آن ها رفتار های خود مغلوبانه دارند و احساس کفایت شخصی نمی کنند.

در پرتو تجارب فزاینده ای که در آموزش عمومی و عالی به دست آمد، مهمترین عامل را در تعیین احساس رضایت و موفقیت فرد، را به احساسات درونی ‌در مورد خویش نسبت داده‌اند. دانش آموزانی که نسبت به خود نامطمئن هستند و انتظار شکست دارند، به راحتی دست از تلاش و کوشش برداشته و به ترک مدرسه مبادرت می ورزند. از سوی دیگر دانش آموزانی که درباره خود و توانایی‌های خود احساسات مثبت دارند، از مدرسه، روابط با دوستان و دنیای یادگیری لذت می‌برند.

یافته های کوپر اسمیت مبین آن است که دانش آموزان واجد احساسات مثبت درباره خویش، فراگیران با انگیزه ای هستند که در کلاس مشارکت فعالی بروز می‌دهند (میر علی یاری، ۱۳۷۹).

غلاف میلین به روش زیر توسط سلولهای شوان آکسون تشکیل می شود ابتدا غشاء سلول شوان آکسون را احاطه می‌کند ‌و آنگاه سلول چندین بار به دور آکسون می چرخد ‌و لایه های متعددی از غشاء سلولی محتوای ماده لیپیدی را در اطرف آکسون تشکیل می‌دهد (گایتون^[۷] ، ۱۳۶۲).

غلاف میلین همپای تحول مغز رشد می‌کند . چون اندازه مغز به تدریج افزایش می‌یابد غلاف میلین لایه ای از سلولهای چربی که اکثر اکسون ها را پوشش می‌دهد وعایق بندی می‌کند . غلاف میلین سرعت انتقال تکانه های عصبی را افزایش می‌دهد ( سانتراک۲، ۱۳۸۳).

در اثر بیماری ام اس نواحی از مغز و نخاغ دمیلینه شده و این نواحی به مرور زمان گسترش می‌‌یابد. در اثر این بیماری، اغلب عصبهای بینایی ،عصبهای نخاعی ، آسیب می‌‌بینند که منجر به نوروپاتی نوری، آتاکسی و …و نهایتاًً مرگ می‌‌شود. این بیماری اغلب در سنین بین ۲۰ تا ۴۵ سالگی بروز می‌‌کند و در بین زنان شایعتر است. علت اصلی این بیماری هنوز مشخص نیست، اما این بیماری در اغلب موارد دارای توارث ژنتیکی می‌‌باشد و فرزندان افراد مبتلاً به ام اس، دارای ریسک زیادی برای ابتلا به ام اس می‌‌باشند، مسلماً تلاش برای درمان قطعی ام اس وبازگرداندن تمام علایم آن به حالت اولیه زمانی به نتیجه می‌رسد که امکان ترمیم میلین ‌و رشته های عصبی سیستم اعصاب مرکزی مقدور شود والبته این تلاش‌ها نیز زمانی کامل ‌و موفق می شود که بتوان فرایند های که موجب آسیب میلین می شوندرا متوقف کرد . مطالعات گسترده ای که در زمینه میلین ‌و بازسازی آن انجام شده است نشان می‌دهد که به طور طبیعی ، توان بازسازی ‌و ترمیم میلین با سرعت محدود وجود دارد واین ترمیم با تحرک خود به خود سلولهای سازنده میلین که الیگودندروست نام دارد، انجام می شود . در حال حاضر تحقیقات متعددی برای شناسایی این عوامل محرک در حال انجام است ‌و امید می رود که با شناسایی این عوامل محرک در حال انجام است ‌و امید می رود که با شناسایی این عوامل ‌و بازسازی آن ها به صورت مصنوعی ، بتوان این ترمیم را کامل کرد. از سوی دیگر دانشمندان در حال شناسایی عواملی می‌باشند که مانع بازسازی میلین می‌شوند وامیدوارند که با شناسایی این عوامل ‌و مهار آن ها به بازسازی خود بخودی میلین کمک کنند، محققان راه های متعددیگری را نیز برای ترمیم میلین در دست بررسی دارند که عبارتند از :

–از آنجا که آنتی بادی ها ( ‌پروتئین های خاصی که ایمنی بدن را برعهده دارند ) توانسته اند به طور موفقیت آمیزی موجب تحریک بازسازی میلین در نمونه های حیوانی ام اس شوند ، تحقیق ‌در مورد امکان استفاده از این آنتی بادی ها در افراد مبتلا به ام اس ، در حال انجام است (ابوالقاسمی ، ۱۳۹۰).

– دانشمندان برآنندکه قسمتهای آسیب دیده را به وسیله عمل جراحی جایگزین کنند . در این روش پزشکان می کوشند تا با پیوند سلولهای سازنده میلین سالم به جای قسمتهای آسیب دیده ام اس را درمان کنند دانشمندان دانشگاه YaLe در سال ۲۰۰۱با برداشتن این سلول‌ها از قسمتهای عصبی خارج از مغز ونخاع ‌و پیوند آن ها در داخل پلاکها ی ایجاد شده در مغز چند بیمار به آزمودن این فرضیه پرداختند که نتایج این تحقیق امید وار کننده است (ادیب نژاد ۱۳۸۴).

– برخی از محققین در حال یافتن سلولهایی هستند که قابلیت جایگزین شدن به جای سلولهای آسیب دیده به علت ام اس را داشته باشند .در حال حاضر سلولهایی مشتق از سلول‌ها ی پوست ، مغز استخوان یا خون بند ناف ونیز سلولهای مغز بالغین مد نظر قرار دارند ، یا به نتیجه رسیدن این مطالعه ونیز یافتن عوامل محرکی که بتوانند این سلول‌ها را به سلول های ‌کارآمدی تبدیل کنند ، موفقیت بزرگی در درمان ام اس حاصل خواهد بود . بعضی بیماری‌ها همچون تصلب چندگانه با تخریب غلاف میلین موجب کندی انتقال ویا حتی توقف پتانسیل های فعالیت می‌گردند . آکسونی که میلین خود را از دست داده است همانند آکسونی که از ابتدا میلین نداشته است ، نیست .در یک آکسون میلین دارکانال های سدیم به طور انحصاری فقط در محل گره ها وجود دارند . اگر آکسونی میلین خود را از دست بدهد بخش هایی از آن که توسط میلین پوشانده شده بودند بدون کانال سدیم باقی خواهند ماند .افراد مبتلا به تصلب چند گانه از آسیب های فراوانی ازجمله ناهماهنگی ماهیچه ای ، ضعف عمومی ، کرختی ، سوزن سوزن شدن یا ناپایداری یک اندام ، دوبینی ، اختلال تعادل ، وتکرراداررنج می‌برند (ابوالقاسمی،۱۳۹۰).

۲- ۵ سیرکلی بیماری ام اس

اگرچه پیش‌بینی دقیق سیر کلی ام اس در هر فرد غیر ممکن است ولی بررسی روند ۵سال اول بیماری می‌تواند تا حدودی چگونگی ادامه بیماری را در یک فرد مشخص کند. به عبارت دیگر با توجه به سطح ناتوانی فرد در پایان ۵یا ۱۰سال اول می توان تاحد قابل قبولی سیر آتی بیماری را مشخص کرد. البته تنوع وسیعی نیز در این روند وجود دارد به طوری که درصد زیادی از افراد مبتلا به ام اس حدود ۴۵ درصد هیچگاه به ام اس شدید دچار نمی شوند ویک زندگی طبیعی وپر بار را تجربه خواهند کرد. یک گروه قابل توجهی نیز پس از تجربه یک دوره نسبتا طولانی وبدون پیشرفت که با خاموشی بیماری همراه است وممکن است حتی ۲۰به طول انجامد به تدریج دچار پیشرفت می‌شوند . البته مطالعات جدید تری که در مایوکلینیک آمریکا انجام شده است نشان می‌دهد که از میان بیمارانی که در طی یک دوره ده ساله مورد پیگیری قرار گرفته اند تنها کمتر از نیمی از آن ها دچار کاهش در توانایی ها خود شده اند. همچنین در مطالعه دیگری در کانادا مشخص شده است که ۹۰ درصد از بیمارانی که پس از گذشت ۵ سال از تشخیص از نظر توانایی فردی در وضعیت مطلوبی قرار دارند در عرض ۱۵ سال آتی نیز قابلیت تحرک وفعالیتهای فردی کامل را حفظ خواهند کرد به طور کلی ۴۰ درصد افراد مبتلا به ام اس تنها علایم ومشکلات خفیفی را در طول زندگی تجربه خواهند کرد و ۷۵درصد از مبتلایان ام اس هرگز از صندلی چرخدار استفاده نخواهند کرد با کمک روش های درمانی طبی، توانبخشی ونیز حمایت روانی این پیش آگهی به مراتب بهتر نیز خواهد بود. در مجموع این ارقام دور نمای بسیار مثبتی را ‌در مورد آینده افراد مبتلا به ام اس ترسیم می‌کند به خاطر داشته باشید که بخشی ازآمار فوق مربوط به زمانی است که داروهای تعدیل کننده سیر بیماری هنوز در اختیار بیماران قرار نگرفته بود ند (ادیب نژاد، ۱۳۸۴).

‌در مورد سیر کلی ام اس وآینده فرد مبتلا نمی توان از نقش داروها نیز چشم پوشی کرد . به طوری که در سال‌های اخیر وبا وجود اینترفرونها وسایر داروها ی مطرح در درمان ام اس آینده روشنتری در پیش چشم مبتلایان قرار گرفته است. باید به خاطر داشت که اکثر افراد دچار ام اس از طریق برخورد صحیح با علایم ام اس وکنترل ناتوانیها ی خود ( مانند خستگی ، مشکلات ادراری ومشکلات راه رفتن ) زندگی خود را به طور عادی اداره می‌کنند والبته در حدود ۱۵ درصد موارد نیز ناتواناییها ی شدید مانند استفاده از صندلی چرخدار رخ خواهد داد (هاریسون ، ۱۹۹۱).

۲-۶ علت افزایش بیماری ام اس در جهان

علت یا علل ایجاد کننده ام اس هنوز ناشناخته است ، ممکن است عوامل عفونی یا فاکتورهای وابسته به سیستم ایمنی نقشی داشته باشند ولی مدارکی که از این فرضیه حمایت می‌کند پراکنده وغیر مستقیم می‌باشد(هاریسون ، ۱۹۹۱).

رفتار درمانگران به طور کلی دنبال تقویت کردن فعالیت­ها و تعاملات اجتماعی بیماران هستند. چون بیماران افسرده معمولاً انسان­های منفعلی هستند، مداخلات رفتاری در آن­ها احساس تسلط و حق انتخاب ایجاد می­ کند ( شارف^[۱۶۷]، ۱۳۸۹).

۲-۱-۳-۱-۵-نظریه انسان گرایی

بر اساس این نظریه افسردگی زمانی ظاهر می­ شود که اختلاف بین من واقعی و من آرمانی خیلی زیاد شود، به طوری که برای شخص قابل تحمل نباشد ( آزاد، ۱۳۸۹). هدف اصلی بسیاری از سیستم­های درمانی قادر ساختن افراد به پذیرفتن آزادی و پذیرش مسئولیت عمل کردن است ( کری،۱۳۹۱ ).

۲-۱-۴- اضطراب

اضطراب به منزله بخشی از زندگی هر انسان، در همه افراد در حدی اعتدال آمیز وجود دارد و در این حد، به عنوان پاسخی سازش یافته تلقی می­ شود. ازطرفی، اضطراب مرضی نیز وجود دارد، اگرچه حدی از اضطراب می ­تواند سازنده و مفید باشد و اغلب مردم آن را تجربه می‌کنند اما این حالت ممکن است جنبه مزمن و مداوم پیدا کند ( دادستان، ۱۳۸۹). شخص مبتلا به اضطراب تنش و ترس شدید، مزمن و مداوم دارد. او دچار احساس مستمر و مبهم و اضطرابی کلی و نامشخص است که خود نیز از منبع و علت آن خبر ندارد ( شاملو، ۱۳۹۰). در حالت اضطراب فرد بیش از اندازه درباره رخدادن حادثه وحشتناکی در آینده نگران و ناراحت است. افراد مبتلا به اضطراب مزمن و شدید، احساس درماندگی ‌می‌کنند. این احساس به قدری نیرومند است که افراد مبتلا قادر نیستند تا فعالیت های روزمرۀ خود را انجام دهند. اضطراب آن­ها ناخوشایند است و باعث می­ شود نتوانند از موقعیت­های عادی لذت ببرند اما علاوه بر این، آن­ها می­کوشند از موقعیت­هایی پدیدآورندۀ احساس اضطراب دوری کنند ( هالجین و ویتبورن، ۱۳۸۹).

۲-۱-۴-۱-علت شناسی و درمان اختلالات اضطرابی

۲-۱-۴-۱-۱- نظریه زیستی

بر اساس مطالعات وراثتی، داده­هایی به دست آمده مبنی بر اینکه حداقل نوعی مؤلفه وراثتی در پیدایش اختلالات اضطرابی سهیم هستند، در واقع توارث را یکی از عوامل زمینه­ ساز بروز اختلالات اضطرابی می­دانند. در ارتباط با سهم عوامل زیستی، نواپی نفرین، سروتونین و گابا نوروترانسمیترهایی هستند که طبق مطالعات انجام شده با اضطراب ارتباط دارند. همچنین تغییر در کارکرد محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- فوق کلیه می ­تواند زمینه ساز بروز اضطراب باشد ( سادوک و سادوک، ۱۳۸۹).

داروهای آرام بخش­ در تسکین اضطراب تاحدی مؤثر بوده و در کاهش شکایات بدنی و تنظیم خواب نقش مؤثر و بسزایی دارند، ولی تأثیر آن­ها در کاهش شکایات بدنی و تنظیم خواب موقت است ( آزاد، ۱۳۸۹). در سال­های اخیر چندین نوع داروی ضد اضطرابی مورد استفاده قرار گرفته اند. یک گروه از این داروها که به متوقف کنندگان بتا موسومند و به دریافت­کنندگان مغز که بتا آدرنرژیک نامیده می­ شود، متصل می­شوند، مانع دریافت نوراپی نفرین می­گردند. به رغم تحقیقات متعددی که درباره داروهای ضد اضطراب جدید انجام شده هنوز هم بنزودیازپین­ها به منزله داروهایی هستند که به صورت گسترده در قلمرو اختلالات اضطرابی تجویز می­شوند ( دادستان، ۱۳۸۹).

۲-۱-۴-۱-۲-نظریه رفتاری

طبق نظریه رفتاری، اضطراب پاسخی شرطی به یک محرک محیطی معین است ( سادوک و سادوک، ۱۳۸۹). درمانگران و نظریه­پردازان رفتارگرا، اختلالات اضطرابی را نتیجه یادگیری­های غلط و شرطی شدن می­دانند، یک موقعیت استرس آفرین که با موقعیت­های استرس آفرین قبلی شبیه است، ممکن است موجب برانگیختن اضطراب در فرد شود. مدل­های نادرست والدین و توقعات آنان نیز به عنوان علت اضطراب در دیدگاه یادگیری مورد تأکید واقع شده است ( آزاد، ۱۳۸۹).

روش­های درمانگری بر اساس رویکرد یادگیری شامل درمانگری­های مواجهه­سازی (تخیلی و واقعی)، سرمشق­گیری، حساسیت­­زدایی منظم و غرقه­سازی است ( آزاد، ۱۳۸۹). پژوهش­ها نشان می­ دهند که رمز موفقیت رویکردهای رفتاری در ایجاد تماس مستقیم و کنونی بین بیمار با موضوعات یا موقعیت­هایی است که ترسناک می پندارند (دادستان، ۱۳۸۹).

۲-۱-۴-۱-۳-نظریه شناختی

بر اساس دیدگاه شناختی، اختلالات اضطرابی نتیجه افکار و باورهای نادرست، غیر واقعی و غیرمنطقی هستند، به ویژه باورهای غیرمنطقی اغراق­آمیز نسبت به مخاطرات محیطی. دیدگاه شناختی مانند دیدگاه روان پویایی به جریان­های درونی به عنوان علل اختلالات اضطرابی توجه دارد، اما به جای تأکید بر تمایلات، نیازها و انگیزه­ ها معتقد است که افراد اطلاعات کسب کرده را تعبیر و تفسیر ‌می‌کنند و از آن­ها در حل مسائل زندگی استفاده ‌می‌کنند. دیدگاه شناختی به طور کلی به افکار و راه حل­های فعلی شخص بیش از تاریخچه فردی توجه دارد. بدین معنی که تاریخچه شناختی فرد، نگرش­ها و حال و اکنون به عنوان علل اختلالات اضطرابی مورد توجه واقع می‌شوند (آزاد، ۱۳۸۹). در این درمان به مراجع کمک می­ شود تا افکار خودکار یعنی تصاویر یا افکاری را که برانگیزاننده اضطراب هستند، بشناسد. منطق و باورهای غلطی را که در زیر بنای این افکار قرار دارند، مشاهده کند و اعتبار آن­ها را بیازماید. وقتی بیمار به تدریج به نادرست بودن افکار و باورهای خود پی می­برد، انتظار می­رود که کمتر مستعد دیدن خطر در جایی باشد که خطر وجود ندارد ( دادستان، ۱۳۸۹).

۲-۱-۴-۱-۴- نظریه روان پویایی

در دیدگاه روان پویایی علت اختلالات اضطرابی به تعارض­های درونی و تکانه­های ناخودآگاه نسبت داده می شود. ( آزاد، ۱۳۸۹). فروید معتقد بود اضطراب، هشداری از وجود یک خطر در ناخودآگاه است. ( سادوک و سادوک، ۱۳۸۸).

کمک به مراجعان به منظور درک و حل رویدادهای گذشته، محور اصلی این شیوه درمانگری است. این درمانگران با بهره گرفتن از شیوه­ هایی مانند تداعی آزاد و تفسیرهای کم و بیش القاکننده کوشش ‌می‌کنند تا مراجعان را در بازشناسی کشاننده­های عمقی، نیازها و تعارض­هایی که در زیر بنای هیجان­ها و رفتارهایشان قرار دارد، یاری دهند و انتظار دارند که این هشیاری به بهبود آن­ها منجر شود ( دادستان، ۱۳۸۹). در این دیدگاه بیمار به سوی بصیرت حاصل کردن از تعارض های درونی که ریشه این اختلالات محسوب می‌گردند، راهنمایی می شود. ( آزاد، ۱۳۸۹).

۲-۱-۴-۱-۵- نظریه انسان­گرایی

بر اساس نظریه انسان­گرایی، محیطی که تمایلات انسان را برای گام برداشتن به سوی شکوفایی خود تحریک می‌کند، موجب گسترش اضطراب در فرد می­ شود (آزاد، ۱۳۸۹). اضطراب از تلاش­ های فرد برای زنده ماندن و حفظ کردن و دفاع از وجود خویش ناشی می­ شود ( کری، ۱۳۹۱).

هدف اصلی این درمانگران، کمک به مراجع به منظور آزمودن خویش است تا بدین وسیله بتواند به گرایش­های فطری خود اعتماد کند و در مواجهه با خویشتن آسوده خاطر و صدیق باشد. این متخصصان بر این باورند که بدین ترتیب، اضطراب یا دیگر نشانه­ های نابهنجار روان­شناختی فرد کاهش خواهند یافت ( دادستان، ۱۳۸۹).

۲-۲-پژوهش های پیشین

۲-۲-۱- بررسی پژوهش­های تأثیرگذاری درمان (MBCT) ) بر کاهش اضطراب و افسردگی

مانع نشوز :

نشوز باعث سقوط نفقه می شود و حال موانعی وجود دارد با وجودی که زوجه مرد را تمکین نکند موجب ساقط نشدن نفقه نمی شود و برزمه مرد می‌باشد مراد از آن ( مانع مشروع ) عذرهای شرعی از قبیل حیض ، نفاس روزه واجب و یا هر گونه عمل جراحی که وقت آن مضیق باشد یا کسالتی که پزشک او را از آمیزش ممنوع ساخته است و تکلیف مرد به دادن نفقه زوجه می‌باشد^[۱۸۰] .

۳-۴-نشانه های نشوز زن :

هر پدیده ای که روی می‌دهد یک سری علائم و نشانه های را به دنبال دارد که از جمله نشانه های ناشزه شدن زن می توان موارد ذیل را اشاره کرد :

۱-با مرد ترشرویی می کند و در واقع بی احساس می شود و توجهی به خواسته های و نیازهای زوج نمی کند .

۲-برای شوهرش ارزشی قائل نمی شود به طوری که در برابر دیگران به او بی احترامی می کند .

۳-به زوج دروغ می‌گوید و بدون اذن اواز خانه خارج می شود .

۴-با او درشت سخن می‌گوید و نشاط و سرور ندارد ( به بهداشت خود نمیرسد ان چیزهایی که مایه ی تنفر زوج است از خود دور نمی کند ^[۱۸۱])

به طور کلی هر چیزی که مایه تنفر زن نسبت به مرد می‌باشد را شامل می شود .

۴-۴-قلمرو نشوز زن :

چنانچه زوجه ای ناشزه شود حدود و قلمرو نشوز زوجه تا چه حدی می‌باشد ؟

چنانچه زوجه ای کارها را انجام ندهد اما نیز شوهرش را در امور مربوط به مسائل زناشویی برآورده سازد ناشزه محسوب نمی شود پس نشوز زمانی صورت می‌گیرد که زوجه از ادای وظایف زوجیت امتناع نماید^[۱۸۲]

که ماده ۱۱۰۸ ق . م ‌به این امر اشاره نمود و ‌در مورد ادای وظایف زناشویی اشاره کرده و در این حالت زن مستحق نفقه نخواهد بود^[۱۸۳] .

هر گاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود .

اگر زوجه ای در فراش مطیع زوج بود و هر کجا زوج خواست با او سکنی گزید ولی در سخن درشت و در صورت عبوس و در امور بسیاری با او عناد ولج بازی کرد چنانچه که اکثر زنان این طورند آیا نفقه زوجه ساقط است یا نه ؟

جواب اگر زوجه در فطرت تند خووبا تمام مردم حتی پدر و مادرش نیز همین طور باشد ناشزه محسوب نمی شود اما اگر در طبیعت چنین نباشد و با همه مردن به جز شوهرش حسن معاشرت داشت ناشزه محسوب می شود و حق نفقه ندارد و مرد نسبت به نفقه او تکلیفی ندارد ^[۱۸۴].

واکنش در برابر نشوز زن :

چنانچه زوجه ناشزه شود در برابر نشوزش واکنش هایی وجود دارد که در قرآن به برخورد با زن ناشزه اشاره شده است که در ذیل به آن اشاره شده .

الرجال قوامون علی النساء … والتی تخافون نشوز هن فعطو هن واهجرو هن فی المضاجع واضربو هن فاء ن اطعنکم فلا تبغوا علیهن سبیلا ان الله کان علیا کبیرا ^[۱۸۵].

مردان سرپرست زناننده پس زنان درستکار فرمان بردارند و به پاس آنچه خدا (برای آنان ) حفظ کرده اسرار (شوهران خود ) را حفظ می‌کنند و زنانی که از نافرمانی آن ها بیم دارید (نخست ) پندشان دهید و (بعد) در خوابگاهشان از ایشان دوری کنید و اگر تاثیر نکرد آنان را بزنید پس اگر شما را اطاعت کردند (دیگر ) برآنها هیچ راهی ( برای سرزنش ) مجویید که خدا والای بزرگ است .

در تفسیر این آیه واکنش در برابر نشوز زن بیان شده است .

نشوز به معنای عصیان و سرکشی از انجام وظایف و حقوق دیگری است و مراد از خوف نشوز علائم آن به تدریج پیدا شود و معلوم شود که خانم می‌خواهد ناسازگاری کند . هر کسی بخواهد کسی را کیفر کند از مرحله و درجه ضعیف به درجه شدیدتر می رود که (س مرحله را بیان ‌کرده‌است ) در ابتدا موعظه و اندرز دهید چنانچه این روش مؤثر واقع نشد در بستر از او قهر کنید و از او دوری گزینید تا احساس تنهایی نماید و در مرحله ی بعد او کتک بزنید و در حدیثی بیان شد که او را با مسواک بزنید و از سیاق آیه فهمیده می شود ^[۱۸۶]همانا این ها برای آن است که انزجار و خشم خود را از رفتار او اعلام دارد و یک زن معمولی ‌به این اندازه عقوبات و تنبیه می شود و برشوهر واجب است که از این اندازه فراتر نرود و باید بداند که خدا بزرگتر است ^[۱۸۷].

‌بر اساس نظر فقها و آیه قرآن در برابر نشوز زن سه نکته یا مرحله به چشم می‌خورد .

۱-باید او را نصیحت کرد و او را از خود بترسانید .

۲-چنانچه مرحله پیش مؤثر واقع نشد ازرختخواب او دوری کنید ‌به این معنی که در یک بستر بخوابند اما پشت به او باشد و یا اینکه بسترجدا نماید .

۳-او را کتک بزند به نحوی که موجب خونریزی یا زخم شدید نشود^[۱۸۸] .

۶-۴-نشوز مرد :

امام خمینی (ره) بیان می‌کند که هر یک از زوجین نسبت به یکدیگر حقوق و وظایفی دارند هر چند که در ماده های قانونی نشوزرا خاص زوجه قرار داد ه اند و این عنوان را برای مرد اطلاق نکرده اند اما چون هر دو در قبال یکدیگر حقوق و مسئولیت هایی دارند فقها آن را برای هر دو (زن و مرد ) اختصاص داده‌اند و

1. 1. ۱٫موسوی، بجنوردی، سید محمد، حقوق خانواده(۱)، تهران: مجد، ۱۳۸۶٫ص ۲۹۴ ↑

1. 1. ۲٫فراهیدی،خلیل،کتاب العین،مؤسسه‌ دارلهجره،چاپ دوم۱۴۰۹ ق،ص ۱۷۷ ↑

1. 1. ۳٫فرهنگ فارس عمید، ۲جلدی ، جلد دوم، ص ۱۹۱۳ ↑

1. 1. ۴٫ شریف، علی، نفقه و تمکین در حقوق خانواده، بی‌جا، بشارت، ۱۳۷۶،ص۲۹ ↑

1. 1. ۵٫ البصری، عارف، نفقات الزبصر فی التشریع الاسلامی، بیروت: الدارالاسلامیه، ۱۴۱۲ه‍.ق/۱۹۹۲م،ص ۱۵ ↑

1. 1. ۶٫کمال‌الدین امام، محمد، الزواج و الطلاق فی الفقه الاسلامی، بیروت: مؤسسه الجامعیه الدراسات و النشر و التوزیع، ۱۴۱۶ ه‍.ق/ ۱۹۹۶ م،ص۱۲۹ ↑

1. 1. ۱٫موسوی بجنوردی، همان ،ص ۲۹۵ ↑

1. 1. ۲٫ صفایی، سید حسین، امامی،، اسدالله، مختصر حقوق خانواده، تهران، نشر دادگستر، چاپ دوم، ۱۳۷۸، ص ۳۹۳٫ ↑

1. 1. ۳٫ کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی خانواده، تهران، بهمن برنا، چاپ پنجم، ۱۳۷۸، ص ۱۸۷٫ ↑

1. 1. ۴٫فرهنگ فارس معین ص ۴۷۷۷ ↑

1. 1. ۱٫ امامی، سیدحسن، حقوق مدنی، کتابفروشی اسلامیه،۱۳۶۶٫ص ۴۳۴ ↑

1. 1. ۲٫ کاتوزیان، ناصر ، حقوق خانواده ، شرکت انتشار، تهران، ص ۱۶۱ ↑

1. 1. ۳٫شرایح الاسلام محقق حلی ، جلد ۲ چاپ ۴ ، ترجمه فارسی ، ص ۷۲۳ ↑

1. 1. ۱٫ طباطبایی،محمدحسین،المیزان ،ج۳،ترجمه محمد باقر مولوی همدانی،ص ۳۶۰ دفتر انتشارات تبلیغات اسلامی،چاپ پنجم،قم ۱۳۷۱ ↑

1. 1. ۱٫سوره بقره آیه ۲۳۲ ↑

1. 1. ۲٫سوره طلاق آیه ۶ ↑

1. 1. ۱٫ ارشدی علی یار، نفقه زوجه در حقوق ایران ، انگلیس ، هند ،ص ۲۰ ↑

1. 1. ۱٫البصری، همان،ص ۳۴ و کمال‌الدین امام، همان، ۱۳۱٫ ↑

1. 1. ۲٫همان، ۳۴ ؛ همان، ۱۳۱ ↑

1. 1. ۳٫ طباطبایی،محمدحسین همان،ص۳۰۴ ↑

1. 1. ۴٫قدر متیقن آن در بین اقوال فقها در صورت عدم خروج از خانه بدون اذن شوهر است.
      ↑

صاحب نظران علم مدیریت نیز ویژگی شخصیت را عامل تأثیرگذار در موفقیت سازمان تلقی نموده و آن را در کنار عوامل سازمانی و عوامل محیطی مورد توجه قرارداده اند. آنان بر این باورند که کارکنان باید واجد دو ویژگی مهم باشند: یکی ساخت تخصصی که به معنای داشتن دانش و تخصص کافی است و دیگری ساخت شخصیتی که به معنای داشتن ویژگی‌های خاص شخصیتی

مانند اعتماد به نفس، ریسک پذیری، کانون کنترل و….می‌باشد(دیگمان،۲۰۰۲).

رابطه ی میان شخصیت کارآفرینان و موفقیت کارآفرینانه

ویژگی های شخصیتی کارآفرینان نه تنها از جنبه پیدایش کارآفرینی بلکه از جنبه موفقیت کارآفرینی نیز مورد مطالعه قرار گرفته است. یک رویکرد عمومی در این حوزه، در خواست از صاحبان مشاغل(کارآفرینان) برای تکمیل پرسشنامه عمومی شخصیت و مقایسه مقیاس شخصیت با عملکرد آنان است.

یک مشکل اصلی که در چنین رویکردی وجود دارد، این است که کاملا توصیفی و فاقد نظریه است. از بین ویژگی های شخصیتی تعداد کمی از آن ها رابطه منفی، تعدادی بی ربط و تعدادی رابطه مثبت با موفقیت کارآفرینی دارند. مطالعات زیادی که در این خصوص انجام شده بین سه ویژگی نیاز به پیشرفت و موفقیت ، ریسک پذیری و مرکز کنترل درونی رابطه معناداری را تأیید می‌کند.(راش و فریز،۲۰۰۰).

علامه، محمدی صدر وکاظمی (۲۰۱۲) معتقدند که بین ویژگی های شخصیتی کارآفرینی سخت کوشی، ریسک پذیری، اعتماد به نفس، خلاقیت، انعطاف پذیری و تحمل ابهام با عملکرد شغلی افراد رابطه معناداری وجود دارد.

در پژوهش های دیگری که بر مبنای نظریه تناسب شخص-سازمان انجام شده اعتقاد بر این است که هر چه تناسب بیشتری بین نگرش ها، ارزش ها، دانش،مهارت،توانایی وشخصیت فرد وجود داشته باشد، فرد رضایت و عملکرد بهتری خواهد داشت. بر این مبنا مارک من وبارون(۲۰۰۳) معتقدند که هر چه بین ویژگی های فردی ونیاز های کارآفرین شدن (برای مثال، ایجاد یک شرکت جدید از طریق تجاری سازی دانش) بیشتر و نزدیک تر باشد، احتمال موفقیت بیشتر خواهد بود و هر چه کارآفرینان ویژگی هایی مانند (خود کارآمدی، توانایی تشخیص فرصت ها، پشتکار،سرمایه انسانی واجتماعی ومهارت های اجتماعی ممتاز) را داشته باشند،به موفقیت نزدیکتر خواهند بود. از آنجایی که این ویژگی ها از طریق آموزش های مناسب و کوتاه مدت قابل تعدیل می‌باشد، می‌تواند چارچوب مناسبی برای کمک به کارآفرینانی که در پی راه اندازی کسب وکار جدید هستند فراهم آورد.

شان و ون کاتر من (۲۰۰۰) و مارک من وبارون (۲۰۰۳) بر خلاف نظریه تناسب شخص-سازمان که عوامل و نیروهای محیطی و موقعیتی را به عنوان تاثیر گذارنده های قوی بر فعالیت های کارآفرینانه مؤثر می دانند، تا کیدشان بر افراد و فرصت ها به عنوان هسته اصلی پدیده کارآفرینی است.

با توجه به اینکه ایجاد شرکت جدید، برخاسته از تصمیم فردی است و این، دلیلی است که چرا کیفیت های فردی در مقام یک کارآفرین، در مرکز تحقیقات کارآفرینی است.از طرفی هر فرد، ویژگی های خاصی دارد واین ویژگی ها، در تصمیم ایجاد کسب وکار تاثیر گذارند.از اینرو ، این موضوع که آیا کارآفرینی با ویژگی شخصیتی افراد ارتباط دارد یا نه؟، توجه بسیاری از محققان را در طول چند دهه ی اخیر به خود جلب ‌کرده‌است تا جایی که، با شروع دهه ی ۱۹۸۰(دهه ی کارآفرینی)، موجی از مقالات وآثار در کشورهای توسعه یافته، در راستای تمرکز بر ویژگی ها وخصیصه های شخصیتی کارآفرینان، به انجام رسید.

مبنای این پژوهش‌ها و آزمونها، باوری بود که در آغاز، مکلند در زمینه نیاز به موفقیت ارائه کرده بود. بر مبنای ایده مکلند، کارآفرینان در مقایسه با غیر کارآفرینان، احساس نیاز بیشتری به کسب موفقیت می‌کنند. این ایده، در واقع شالوده پارادایمهایی را در تحقیقات مرتبط با کارآفرینی پیریزی کرد که به پارادایمهای شخصیتی مشهور است. به دنبال مکلند، محققان بیشماری، برای یافتن خصیصه های شخصیتی که کارآفرینان را از غیر کارآفرینان متمایز می‌کند، بسیار تلاش کردند. در این راستا، هر پژوهشگری، بر متغیر یا متغیرهای خاصی، تمرکز کرد. بر همین اساس، برای کارآفرینان چندین ویژگی شخصیتی در نظر می گیرند که در ذیل به خصایص مهمتری که بیشتر، مورد اجماع و وثوق محققان است اشاره می شود. در این تحقیق توفیق طلبی، خلاقیت و ریسک پذیری از عوامل شخصی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

نیاز به موفقیت

بیانگر گرایش همه جانبه به ارزیابی عملکرد خود با توجه به عالیترین معیارهاست و می‌تواند به عنوان رفتاری تعریف شود که در راستای رقابت برای رسیدن به سطح مطلوب انجام می پذیرد.نیاز به توفیق طلبی عبارت است از تمایل به انجام کار در استانداردهای عالی،جهت پیشی گرفتن از رقبا وتعیین استاندارد توسط خود فرد(احمد پوردریانی،۱۳۷۹). در حوزه تحقیقات مربوط به خصوصیات شخصیتی ‌و کارآفرینی مفهوم نیاز به موفقیت توجه زیادی را به خود جلب ‌کرده‌است.نظریه انگیزش پیشرفت مک لند (۱۹۶۱) یکی از نظریه های جامع انگیزش است که به انگیزش کار می پردازد می‌باشد. (ترجمه حسین زاده، لبافی وصالحی،۱۳۸۶).

مک لند معتقد است ، وقتی شغل فرد مسئولیت ‌و بازخورد چالش متعالی را فراهم می‌سازد. یک نیاز عالی برای موفقیت،به شدت با عملکرد کاری سطح بالا مرتبط می شود. به زعم ایشان، برخی افراد انگیزه ی سطح بالایی دارند و در رقابت با دیگران و در کارهای خود برای کسب موفقیت به سختی می کوشند. این افراد به جای واگذاری نتیجه ی کار به شانس وتصادف، روی مشکل یا مسئله خود کار می‌کنند، حد وسطی را بر می گزینند و مخاطره ی معتدلی را ترجیح می‌دهند وبه کسب موفقیت شخصی بیش از پاداش های ناشی از موفقیت توجه می‌کنند. آنان در جستجوی موقعیت هایی هستند که از طریق بازخورد محسوس بتوانند اطلاع دقیقی به دست آورند که تا چه میزان خوب عمل می‌کنند. در نتیجه از نتایج عملی کار خود مطلع می‌شوند(عباس پور،۱۳۸۵).

مک لند معتقد است که ۴ عامل زیر بر سطوح انگیزه پیشرفت موثرند:

۱- وضعیت جسمی: وضعیت جسمی به تنهایی عامل مؤثری بر انگیزه پیشرفت نیست بلکه تنها عاملی است که تحت شرایط پرورش معین، دستیابی فرد را به انگیزه بالای پیشرفت افزایش یا کاهش می‌دهد.

۲- ساختار خانوادگی: مک لند معتقد است که انگیزه پیشرفت از نوع خانواده نیز تاثیر می پذیرد. الگوی خانواده هسته ای به افزایش انگیزه پیشرفت کمک می‌کند، همچنین خانواده های تک والدینی یعنی خانواده های بدون پدر و یا خانواده های مادر.. فرزندی دارای انگیزه پیشرفت کمی هستند.